Trường hợp một phụ nữ 63 tuổi có khối u hoại tử chỉ sau một tháng đặt ra nhiều chú ý về những tiến bộ trong điều trị ung thư gan.
Người Việt đầu tiên nhận giải thưởng Testut danh giá: Rời bỏ cuộc sống sung túc bậc nhất để vào chiến khu, đào tạo 15.000 cán bộ y tế Việt Nam
Ngày càng nhiều người trẻ tử vong vì nhồi máu cơ tim, bác sĩ nói: Trời lạnh, sáng ngủ lười còn hơn “phá tim” bằng 4 việc
Không phải nước sôi để qua đêm, đây mới là 3 loại “nước độc” gây ung thư nhưng đội lốt lành mạnh
Y học ngày càng phát triển, khiến ung thư không còn là căn bệnh quá đáng sợ như trước. Bên cạnh 3 phương pháp điều trị chính thống gồm phẫu thuật, xạ trị và hóa trị, ngày càng có nhiều kỹ thuật khác được ứng dụng trong điều trị ung thư.
Người phụ nữ 63 tuổi mắc ung thư gan, khối u hoại tử sau một tháng
“Bác sĩ, tại sao bệnh tình đột nhiên chuyển thành ung thư gan? Ba tháng trước tôi đến tái khám, mọi thứ vẫn ổn mà?”. Khi nghe kết quả chẩn đoán, bà Trương cảm thấy như sét đánh ngang tai.
Bà Trương năm nay 63 tuổi. Vài năm trước, bà được phát hiện mắc xơ gan sau viêm gan. Suốt những năm qua, bà luôn tích cực điều trị và tái khám định kỳ. Cuộc sống dần trở lại bình thường. Thế nhưng, trong một lần kiểm tra sức khỏe gần đây, bác sĩ phát hiện một khối u đường kính 4 cm ở thùy gan phải.
Do khối u nằm ở vị trí sâu, trong khi chức năng gan của bà Trương vốn đã kém, phẫu thuật tiềm ẩn nhiều rủi ro. Sau khi hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ đề nghị bà thực hiện nút mạch qua đường can thiệp. Phương pháp này nhằm cắt đứt nguồn cung cấp máu và dinh dưỡng cho khối u, từ đó khiến khối u bị “bỏ đói” và hoại tử.
Dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), bác sĩ đưa một ống thông siêu nhỏ, mảnh như sợi tóc vào động mạch cấp máu cho khối u. Sau đó, thuốc hóa trị và vật liệu gây tắc mạch được bơm qua ống thông. Toàn bộ quá trình điều trị chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, gần như đủ để bệnh nhân chợp mắt một lúc.

Một tháng sau, khi tái khám, bác sĩ nhận thấy khối u trong cơ thể bà Trương về cơ bản đã hoại tử. Vậy phương pháp can thiệp tưởng chừng kỳ diệu này thực chất là gì, tại sao có thể tiêu diệt khối u?
Tế bào ung thư thực sự có thể bị “bỏ đói”?
Trong dân gian, có một quan niệm khá phổ biến về điều trị ung thư: Ăn ít hoặc chỉ ăn rau có thể khiến tế bào ung thư bị bỏ đói, từ đó chữa khỏi bệnh. Nghe qua, cách giải thích này có vẻ hợp lý, nhưng thực tế, tế bào ung thư cần dinh dưỡng thì các tế bào bình thường cũng vậy. Nếu cố tình nhịn ăn để bỏ đói tế bào ung thư, có thể người bệnh đã suy kiệt trước khi khối u bị ảnh hưởng.
Bác sĩ Phan Chiến Hòa, Phó trưởng khoa Ung bướu, Bệnh viện Trung Sơn trực thuộc Đại học Hạ Môn, Trung Quốc, cho biết trong y học thực sự có một phương pháp điều trị dựa trên nguyên lý “bỏ đói” tế bào ung thư. Cách tiếp cận này nhằm ức chế các mạch máu nuôi khối u, khiến khối u không nhận được nguồn cung cấp dinh dưỡng, qua đó kìm hãm sự phát triển của nó.

Phương pháp “bỏ đói” tế bào ung thư đã xuất hiện từ nhiều thập kỷ trước. Năm 1971, Giáo sư Folkman tại Đại học Harvard phát hiện những khối u không có mạch máu phát triển rất chậm, chỉ tăng chưa đến 1 mm trong một tháng. Trong khi đó, những khối u có mạch máu có thể phát triển với tốc độ nhanh hơn rất nhiều.
Dựa trên phát hiện này, ông đề xuất ý tưởng cắt đứt các mạch máu nuôi khối u, phá vỡ hệ thống chuyển hóa năng lượng của khối u để khiến tế bào ung thư bị “bỏ đói”. Phương pháp can thiệp điều trị khối u cũng vận dụng nguyên lý này.
Giáo sư Hùng Bân, Trưởng khoa Can thiệp, Bệnh viện Nhân dân số 1 trực thuộc Đại học Y khoa Quảng Châu, Trung Quốc, cho biết hiện nay trong lâm sàng có hai nhóm phương pháp can thiệp phổ biến: can thiệp qua đường mạch máu và can thiệp không qua đường mạch máu.
Can thiệp qua đường mạch máu: Thuốc được đưa qua ống thông đến trực tiếp vị trí tổn thương, giúp điều trị chính xác tại khối u. Một cách khác là đưa vật liệu gây tắc vào mạch máu cần làm tắc, cắt đứt nguồn cung cấp máu và dinh dưỡng cho khối u, từ đó tiêu diệt các tế bào ung thư.
Can thiệp không qua đường mạch máu: Bao gồm hai phương pháp chính là áp lạnh và đốt u bằng sóng cao tần hoặc vi sóng. Với phương pháp áp lạnh, bác sĩ làm đông lạnh tế bào ung thư, khiến các tinh thể băng nhanh chóng hình thành bên trong và bên ngoài tế bào. Điều này làm tế bào khối u mất nước, vỡ ra. Đồng thời, quá trình đông lạnh khiến các vi mạch co lại, làm chậm dòng máu tại chỗ, khiến mô khối u bị thiếu máu và hoại tử.
Trong khi đó, phương pháp đốt bằng sóng cao tần hoặc vi sóng sử dụng dòng điện hoặc vi sóng khiến các ion và phân tử phân cực trong tế bào khối u dao động, va chạm và sinh nhiệt. Nhiệt độ tại khu vực điều trị có thể vượt 100 độ C trong thời gian ngắn, khiến tế bào ung thư bị hoại tử đông và chết theo chương trình.
Điều trị can thiệp: Ít tổn thương, phục hồi nhanh
So với 3 phương pháp điều trị ung thư truyền thống là phẫu thuật, xạ trị và hóa trị, điều trị can thiệp có một số ưu điểm đáng chú ý.
Ít xâm lấn
Đây là phương pháp điều trị ít xâm lấn. Trong quá trình thực hiện, bệnh nhân thường chỉ cần gây tê tại chỗ. Bác sĩ tạo một vết rạch nhỏ để đưa ống thông vào và bơm thuốc. Sau khi hoàn tất, ống thông được rút ra, vị trí can thiệp được băng lại. Bệnh nhân vẫn tỉnh táo và có thể trao đổi với bác sĩ trong suốt quá trình điều trị.
Phục hồi nhanh
Thông thường, chỉ một ngày sau thủ thuật can thiệp, bệnh nhân đã có thể xuống giường vận động và ăn uống bình thường ngay trong ngày thực hiện. Thời gian hồi phục tương đối nhanh.
Hiệu quả điều trị rõ rệt
Phương pháp can thiệp có thể mang lại hiệu quả nhanh trong một số trường hợp. Chẳng hạn, với bệnh nhân bị hẹp thực quản, sau khi được điều trị, họ có thể uống nước trở lại và cảm giác nghẹn, tắc nghẽn được cải thiện ngay.
Xác định vị trí chính xác
Điều trị can thiệp được thực hiện dưới sự hướng dẫn của các thiết bị chẩn đoán hình ảnh, giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí tổn thương và đưa dụng cụ đến trực tiếp khu vực cần điều trị.
Có thể thực hiện lặp lại
Nếu hiệu quả sau lần điều trị đầu tiên chưa triệt để hoặc bệnh tái phát, bệnh nhân có thể tiếp tục thực hiện các lần can thiệp tiếp theo để tăng cường hiệu quả điều trị.
