Dù thường xuyên bị người thân khuyên hạn chế mỡ động vật, người đàn ông 52 tuổi ở Trung Quốc vẫn giữ thói quen dùng mỡ lợn trong các bữa ăn. Đáng chú ý, kết quả kiểm tra sức khỏe gần đây của ông khiến nhiều người không khỏi tò mò về tác động thực sự của loại chất béo này.
Trong quan niệm của không ít người, mỡ lợn là một trong những nguyên nhân khiến cholesterol tăng cao, gây ảnh hưởng đến hệ tim mạch. Vì vậy, nhiều gia đình thường ưu tiên dầu thực vật và hạn chế sử dụng mỡ động vật, nhất là khi trong nhà có người bước vào độ tuổi trung niên.
Tuy nhiên, trường hợp của ông Vương, 52 tuổi, sinh sống tại Nam Kinh (Trung Quốc), lại khiến câu chuyện này được nhìn nhận theo một góc độ khác.
Nhiều năm qua, người đàn ông vẫn sử dụng mỡ lợn để chế biến thức ăn hằng ngày. Dù các thành viên trong gia đình không ít lần khuyên ông thay đổi sang dầu thực vật, ông Vương vẫn không muốn từ bỏ nguyên liệu quen thuộc bởi yêu thích hương vị béo ngậy đặc trưng.
Điều khiến gia đình bất ngờ là trong đợt kiểm tra sức khỏe mới đây, các chỉ số quan trọng của ông, bao gồm mỡ máu, huyết áp và đường huyết, đều nằm trong giới hạn bình thường.
Kết quả này đặt ra câu hỏi: Liệu mỡ lợn có thực sự nguy hiểm như nhiều người vẫn lo ngại, hay vấn đề nằm ở cách sử dụng và tổng thể chế độ ăn uống?
Mỡ lợn có những đặc điểm gì đáng chú ý?
Trên thực tế, mỡ lợn không phải hoàn toàn không có giá trị dinh dưỡng. Thành phần của loại thực phẩm này bao gồm cả chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa đơn, trong đó có axit oleic. Tỷ lệ từng loại axit béo có thể khác nhau tùy thuộc vào nguồn nguyên liệu.
Một trong những lý do khiến mỡ lợn vẫn được nhiều người ưa chuộng là khả năng làm tăng hương vị món ăn. Khi sử dụng để xào rau, chế biến các món truyền thống hay làm bánh, loại mỡ này tạo độ béo và mùi thơm đặc trưng mà nhiều người yêu thích.
Bên cạnh đó, mỡ lợn cung cấp nguồn năng lượng tương đối lớn. Mỗi gram chất béo có thể cung cấp khoảng 9 kcal, góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể. Tùy thành phần nguyên liệu, mỡ lợn còn có thể chứa một lượng vitamin tan trong chất béo.
Loại nguyên liệu này cũng có thể được sử dụng trong một số cách chế biến ở nhiệt độ cao. Dù vậy, điều quan trọng là không nên đun dầu mỡ đến mức bốc khói hoặc sử dụng lại nhiều lần, bởi quá trình này có thể làm phát sinh những chất không có lợi cho sức khỏe.
Ăn nhiều mỡ lợn vẫn tiềm ẩn nguy cơ đối với tim mạch
Dù có một số ưu điểm trong chế biến thực phẩm, mỡ lợn vẫn là nguồn chất béo chứa tỷ lệ chất béo bão hòa đáng kể. Đây là thành phần cần được kiểm soát trong khẩu phần ăn.
Khi tiêu thụ quá mức, chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL, còn được gọi là cholesterol xấu. Tình trạng này góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng chất béo bão hòa nên được giới hạn ở mức dưới 10% tổng năng lượng tiêu thụ mỗi ngày. Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào mỡ động vật, mọi người nên ưu tiên bổ sung chất béo không bão hòa từ các nguồn như dầu ô liu và dầu cải.
Với trường hợp ông Vương, việc các chỉ số sức khỏe vẫn ổn định không đồng nghĩa rằng thói quen ăn mỡ lợn có thể áp dụng cho tất cả mọi người.
Ngoài việc sử dụng mỡ lợn, người đàn ông còn duy trì nhiều nếp sinh hoạt tích cực. Ông thường xuyên ăn rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, dành khoảng 1 giờ mỗi ngày để đi bộ nhanh, đồng thời không hút thuốc và sử dụng đồ uống có cồn.
Đây là những yếu tố có lợi cho sức khỏe tim mạch cũng như quá trình chuyển hóa của cơ thể. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào kết quả khám sức khỏe của một cá nhân để kết luận rằng việc ăn mỡ lợn thường xuyên không gây ảnh hưởng tiêu cực.
Sử dụng mỡ lợn thế nào để hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe?
Để cân đối nguồn chất béo trong chế độ ăn, có thể kết hợp mỡ lợn với dầu thực vật thay vì chỉ sử dụng một loại. Tỷ lệ được đề xuất là 1:1 hoặc 1:1,5 giữa mỡ lợn và dầu thực vật, nhằm đa dạng hóa các loại axit béo được cung cấp cho cơ thể.
Cách chế biến cũng đóng vai trò quan trọng. Mặc dù mỡ lợn có thể được dùng trong các món xào ở nhiệt độ cao, việc chiên ngập dầu kéo dài không phải lựa chọn có lợi. Thực phẩm khi ngâm trong dầu mỡ lâu thường hấp thụ thêm chất béo, khiến tổng lượng calo của bữa ăn tăng lên.
Thay vào đó, nên ưu tiên cách xào nhanh với lượng mỡ vừa phải. Chỉ một thìa cà phê mỡ lợn cũng có thể giúp món ăn dậy mùi thơm mà không cần sử dụng quá nhiều.
Bên cạnh điều chỉnh khẩu phần, vận động thể chất là yếu tố không nên bỏ qua. Đặc biệt, những người làm công việc văn phòng hoặc thường xuyên ngồi lâu cần duy trì thói quen đi bộ và vận động nhẹ nhàng sau bữa ăn để tăng mức tiêu hao năng lượng.
Việc phân bổ thực phẩm trong ngày cũng cần được cân nhắc. Những món ăn chứa nhiều chất béo nên được sử dụng với khẩu phần hợp lý, tránh ăn quá nhiều vào buổi tối muộn, nhất là khi tổng năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể.
Đối với người có tiền sử rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ hoặc người cao tuổi, việc sử dụng mỡ lợn cần được cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe và tư vấn của bác sĩ.
Nhìn chung, mỡ lợn không phải thực phẩm bắt buộc phải loại bỏ hoàn toàn khỏi bữa ăn. Tuy nhiên, việc sử dụng cần có giới hạn, kết hợp chế độ dinh dưỡng đa dạng và vận động thường xuyên. Điều quan trọng không nằm ở việc lựa chọn duy nhất mỡ động vật hay dầu thực vật, mà là kiểm soát tổng lượng chất béo và duy trì lối sống lành mạnh.