Không hút thuốc cũng cực hiếm khi động đến rượu bia, cặp vợ chồng ngoài 40 tuổi này ngơ ngác khi nhận chẩn đoán ung thư gan từ bác sĩ.
Một cặp vợ chồng tại Đài Loan (Trung Quốc) lần lượt mắc ung thư gan sau nhiều năm duy trì thói quen ăn uống giống nhau. Câu chuyện được chia sẻ như một lời cảnh báo về nguy cơ phơi nhiễm aflatoxin – độc tố có thể xuất hiện trong thực phẩm bị nấm mốc, đặc biệt là các loại hạt bảo quản không đúng cách.
Người phụ nữ tên Yingzi, 42 tuổi, thời gian gần đây thường xuyên mệt mỏi, có cảm giác ngứa ran và xuất hiện tình trạng vàng da. Ban đầu, cô cho rằng những biểu hiện này có thể liên quan đến giai đoạn tiền mãn kinh nên không đi kiểm tra sức khỏe.
Tuy nhiên, tình trạng ngày càng nghiêm trọng khi Yingzi xuất hiện các triệu chứng buồn nôn, nôn mửa, đau vùng bụng trên, chán ăn và sụt cân nhanh chóng. Lo lắng trước tình trạng của vợ, chồng cô đưa vợ đến bệnh viện thăm khám. Kết quả kiểm tra cho thấy Yingzi mắc ung thư gan ở giai đoạn tiến triển.
Khi nghe tin vợ mắc bệnh, người chồng bị sốc đến mức ngất xỉu tại bệnh viện. Sau đó, các bác sĩ tiến hành kiểm tra sức khỏe cho anh và phát hiện người này cũng mắc ung thư gan, nhưng bệnh ở giai đoạn sớm hơn so với vợ.
Theo câu chuyện được chia sẻ, kết quả xét nghiệm cho thấy cả hai có lượng aflatoxin trong máu vượt ngưỡng cho phép. Dù được điều trị tích cực, hai vợ chồng lần lượt qua đời trong vòng chưa đầy 4 năm sau đó.
Trường hợp này làm dấy lên lo ngại về những yếu tố nguy cơ sức khỏe mà các thành viên trong gia đình có thể cùng tiếp xúc trong thời gian dài. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ung thư không lây từ người này sang người khác. Việc vợ chồng cùng mắc một loại ung thư có thể liên quan đến các yếu tố nguy cơ chung như chế độ ăn uống, môi trường sống hoặc nhiễm tác nhân gây bệnh; không thể chỉ dựa vào một trường hợp để kết luận nguyên nhân gây bệnh.
Nguy cơ từ dầu ăn làm bằng nguyên liệu bị nấm mốc
Theo nội dung bài viết, trong quá trình điều trị, Yingzi kể rằng gia đình có thói quen mua dầu ăn tự ép với số lượng lớn để sử dụng dần nhằm tiết kiệm chi phí. Từ đó, bác sĩ phẫu thuật người Đài Loan (Trung Quốc) Jiang Kunjun cảnh báo về nguy cơ tiềm ẩn từ nguyên liệu sản xuất và cách bảo quản dầu ăn.
Dầu ép từ các loại hạt có thể không bảo đảm an toàn nếu nguyên liệu đầu vào bị nấm mốc hoặc quy trình sản xuất, bảo quản không đáp ứng yêu cầu. Đặc biệt, lạc, ngô và một số loại hạt có thể nhiễm nấm sinh độc tố aflatoxin khi được bảo quản trong điều kiện không phù hợp.
Aflatoxin là độc tố do một số loài nấm mốc thuộc chi Aspergillus tạo ra. Chất này có thể gây tổn thương gan và được xác định là tác nhân gây ung thư ở người, đặc biệt liên quan đến ung thư gan. Nguy cơ phơi nhiễm có thể tăng khi con người thường xuyên sử dụng thực phẩm hoặc nguyên liệu bị nhiễm độc tố.
Nếu dầu được sản xuất từ nguyên liệu nhiễm aflatoxin, thành phẩm có thể không bảo đảm an toàn. Việc mua dầu không rõ nguồn gốc, thiếu thông tin về nguyên liệu và quy trình sản xuất khiến người tiêu dùng khó kiểm soát chất lượng.
Bên cạnh đó, dầu ăn cần được bảo quản đúng cách, tránh nhiệt độ cao, ánh sáng và không khí trong thời gian dài. Dầu tự ép hoặc dầu được bán không rõ nguồn gốc không mặc nhiên an toàn chỉ vì được quảng cáo là nguyên chất hay sản xuất theo phương pháp truyền thống.
Vì sao không nên sử dụng dầu ăn nhiều lần?
Ngoài nguy cơ từ nguyên liệu nhiễm nấm mốc, việc đun nóng dầu nhiều lần cũng có thể làm giảm chất lượng dầu và tạo ra các sản phẩm oxy hóa, phân hủy không có lợi cho sức khỏe.
Khi dầu được đun ở nhiệt độ cao trong thời gian dài, đặc biệt là khi liên tục tái sử dụng để chiên rán, các phản ứng hóa học có thể làm thay đổi thành phần của dầu. Cặn thức ăn còn sót lại cũng có thể tiếp tục bị phân hủy khi dầu được làm nóng.
Vì vậy, các gia đình nên hạn chế tái sử dụng dầu chiên rán nhiều lần, không trộn dầu mới với dầu đã qua sử dụng và tránh đun dầu đến mức bốc khói. Nếu dầu có mùi ôi khét, đổi màu bất thường hoặc xuất hiện dấu hiệu xuống cấp, nên loại bỏ thay vì tiếp tục sử dụng.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: dầu bị đun nóng nhiều lần có thể hình thành các chất không có lợi cho sức khỏe, nhưng không nên mặc định mọi loại dầu đã qua sử dụng đều chứa aflatoxin. Đây là độc tố chủ yếu liên quan đến sự phát triển của một số loại nấm mốc trên nguyên liệu hoặc thực phẩm trong điều kiện thuận lợi.
Lựa chọn và bảo quản dầu ăn thế nào cho an toàn?
Các chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng ưu tiên dầu ăn có nguồn gốc rõ ràng, bao bì và nhãn mác đầy đủ, được sản xuất theo quy trình đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm. Không nên mua dầu trôi nổi, không có thông tin về cơ sở sản xuất hoặc không xác định được điều kiện bảo quản.
Người tiêu dùng cũng có thể lựa chọn các loại dầu thực vật như dầu ô liu, dầu đậu nành hoặc những loại dầu phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của gia đình. Khi lựa chọn, nên cân nhắc thành phần axit béo, cách sử dụng và chế độ ăn tổng thể, thay vì cho rằng một loại dầu duy nhất có thể phòng ngừa mọi bệnh lý.
Sau khi mở nắp, dầu cần được đậy kín, bảo quản theo hướng dẫn trên nhãn, tránh ánh nắng trực tiếp và khu vực gần bếp có nhiệt độ cao. Thời hạn sử dụng sau khi mở nắp có thể khác nhau tùy loại dầu và điều kiện bảo quản, do đó người dùng nên tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất thay vì áp dụng một mốc thời gian chung cho tất cả sản phẩm.
Câu chuyện của cặp vợ chồng tại Đài Loan là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của an toàn thực phẩm và khám sức khỏe khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Khi có biểu hiện kéo dài như vàng da, sụt cân không rõ nguyên nhân, chán ăn hoặc đau bụng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra, không tự suy đoán nguyên nhân hay trì hoãn việc thăm khám.