Một phụ nữ tại Đài Loan (Trung Quốc) đã khiến bác sĩ phải lên tiếng cảnh báo sau khi phát hiện chức năng thận suy giảm chỉ vì áp dụng một chế độ ăn tưởng chừng lành mạnh để giảm cân.
Câu chuyện tưởng như vô hại lại là hồi chuông cảnh tỉnh cho rất nhiều người đang theo đuổi các chế độ ăn kiêng cấp tốc mà không lường trước hậu quả.
Chỉ ăn thịt đỏ để tăng cơ giảm mỡ, kết quả ngược đời
Bác sĩ Tiêu Giới Kiện, chuyên gia nội khoa công tác tại Bệnh viện Quốc Thái (Đài Loan, Trung Quốc), mới đây đã chia sẻ về trường hợp của một bệnh nhân nữ 46 tuổi bị suy giảm chức năng thận do thói quen ăn uống kém lành mạnh kéo dài. Theo lời kể của bệnh nhân, trong suốt một thời gian dài, cô chỉ ăn thịt đỏ và cắt bỏ hoàn toàn các loại thực phẩm khác với mục đích “bổ sung protein” và mong muốn “tăng cơ, giảm mỡ”. Đây là cách ăn uống mà không ít người theo đuổi mục tiêu vóc dáng vẫn áp dụng, tin rằng cắt giảm mọi thứ ngoài thịt sẽ giúp cơ thể săn chắc nhanh hơn. Thế nhưng kết quả lại hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng. Thay vì giảm mỡ, cơ thể bệnh nhân lại tăng cân. Lo lắng trước tình trạng này, cô quyết định đến bệnh viện để nhờ bác sĩ tư vấn, và chính quyết định đó đã giúp phát hiện sớm vấn đề nghiêm trọng hơn nhiều so với việc tăng cân đơn thuần.
Kết quả xét nghiệm khiến bác sĩ phải cảnh báo
Tại bệnh viện, bác sĩ Tiêu đã chỉ định thực hiện các xét nghiệm sinh hóa để kiểm tra chỉ số cơ thể của bệnh nhân. Kết quả cho thấy chỉ số mỡ máu và axit uric của bệnh nhân đều vọt lên mức cao, đồng thời chức năng lọc của thận đã bị suy giảm. Bác sĩ Tiêu nhận định đây là tình trạng suy giảm chức năng thận ở giai đoạn rất sớm. May mắn là bệnh nhân đã đi khám kịp thời nên tổn thương mới ở mức độ nhẹ, chưa cần đến các biện pháp can thiệp y khoa hay điều trị xâm lấn. Dù vậy, bác sĩ cũng thẳng thắn cảnh báo rằng nếu bệnh nhân không điều chỉnh lại chế độ ăn, tình trạng suy thận chắc chắn sẽ tiến triển nặng hơn theo thời gian.
Vì sao ăn quá nhiều thịt đỏ lại gây hại cho thận
Các loại thịt đỏ như thịt bò, thịt heo, thịt cừu chứa nhiều protein và dưỡng chất, tuy nhiên khi tiêu thụ quá đà mà thiếu đi sự cân bằng từ rau củ quả, thịt đỏ sẽ gây ra chuỗi tác động tiêu cực đến thận và hệ mạch máu. Thứ nhất là tình trạng tăng tích tụ axit uric gây sỏi và xơ hóa mô thận. Thịt đỏ chứa hàm lượng purine khá cao, dễ làm tăng nồng độ axit uric trong máu nếu ăn quá nhiều. Khi lượng axit uric vượt quá ngưỡng an toàn, chúng sẽ kết tinh thành các tinh thể urat và lắng đọng tại thận, gây ra sỏi thận, làm tổn thương các mô và hình thành tổ chức xơ, lâu dần dẫn tới suy thận.
Thứ hai là tình trạng quá tải ure khiến thận phải làm việc quá công suất. Protein trong thịt đỏ sau khi nạp vào cơ thể sẽ bị phân hủy và giải phóng ure vào máu, trong khi thận phải đảm nhận nhiệm vụ lọc ure để bài tiết qua nước tiểu. Việc tiêu thụ hàm lượng lớn protein từ thịt đỏ nhưng lại ăn ít trái cây và rau củ sẽ gây tăng ure máu, buộc thận phải tăng cường làm việc liên tục để loại bỏ chất dư thừa, tình trạng này kéo dài sẽ làm suy giảm chức năng thận. Thứ ba là tình trạng mỡ máu cao cản trở máu nuôi thận. Chất béo bão hòa và cholesterol trong thịt đỏ là nguyên nhân gây tăng mỡ máu, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Khi các mạch máu dẫn máu tới thận bị xơ cứng hoặc tắc nghẽn, thận sẽ rơi vào tình trạng thiếu máu, làm giảm khả năng lọc chất thải.
Cách xử lý và kết quả bất ngờ sau một tháng
Vì tình trạng suy giảm chức năng thận của bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn sớm, các cấu trúc thận chưa bị phá hủy vĩnh viễn nên bác sĩ Tiêu không cần chỉ định dùng thuốc đặc trị hay can thiệp xâm lấn. Phương án xử lý tập trung vào việc loại bỏ nguyên nhân gây quá tải, bao gồm cắt giảm thịt đỏ, chuyển sang bổ sung nguồn đạm thực vật từ các loại đậu và kiểm soát tổng thể năng lượng nạp vào. Đạm thực vật giúp giảm tải lượng ure và purine phóng thích vào máu, qua đó hạ thấp áp lực lọc lên các cầu thận. Song song với việc điều chỉnh thực đơn khoa học, sau một tháng kiên trì, bệnh nhân đã giảm được sáu ký lô thể trọng. Khi các yếu tố gây stress chuyển hóa như mỡ máu cao, axit uric tăng, tình trạng quá tải thể tích và áp lực lọc được loại bỏ, các nephron còn lại được giải phóng khỏi trạng thái làm việc quá công suất. Nhờ đó, kết quả xét nghiệm tái khám ghi nhận các chỉ số sinh hóa và tốc độ lọc của thận đã quay trở lại ở mức an toàn.
Bác sĩ khuyến cáo cách ăn uống bảo vệ thận
Qua trường hợp trên, bác sĩ Tiêu khuyến cáo mọi người nên xây dựng chế độ ăn lành mạnh, vận động đều đặn và ngủ nghỉ khoa học. Về ăn uống, hạn chế nạp natri là điều đầu tiên cần lưu ý, bởi muối là một trong những thủ phạm lớn nhất gây tăng huyết áp, nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương thận. Người trẻ thường có xu hướng tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và đồ ăn vặt đóng gói vốn chứa rất nhiều natri, vì vậy giải pháp là giảm tối thiểu lượng muối trong nấu ăn, hạn chế tối đa đồ ăn chế biến sẵn, thay vào đó sử dụng các loại gia vị tự nhiên như thảo mộc, tỏi, gừng, tiêu, ớt để tăng hương vị món ăn, và luôn kiểm tra hàm lượng natri trên nhãn sản phẩm nếu vẫn dùng đồ ăn liền.
Bên cạnh đó, cần kiểm soát lượng đường và thực phẩm ngọt, bởi tiêu thụ quá nhiều đường không chỉ dẫn đến tăng cân, béo phì mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường type 2, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn tính. Nên hạn chế đồ uống có đường như nước ngọt, trà sữa, cà phê pha sẵn, nước ép trái cây đóng hộp, thay vào đó lựa chọn nước lọc, nước ép trái cây tươi không đường hoặc trà thảo mộc tự nhiên, đồng thời giảm tối đa các loại bánh kẹo, đồ tráng miệng, kem, sô cô la.
Về lựa chọn protein, dù protein rất cần thiết cho sự phát triển và sửa chữa cơ bắp, việc tiêu thụ quá mức, đặc biệt là protein từ thịt đỏ, có thể tạo thêm gánh nặng cho thận khi lọc các chất thải chuyển hóa. Nên ưu tiên nguồn protein nạc và protein thực vật như cá, thịt gà bỏ da, trứng, các loại đậu như đậu nành, đậu đen, đậu xanh, hạt và nấm, đồng thời ăn với lượng vừa đủ theo nhu cầu cơ thể, không nên ăn quá nhiều trong một bữa. Ngoài ra, cần tăng cường rau xanh và trái cây tươi vì đây là nguồn cung cấp dồi dào vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất xơ, giúp bảo vệ tế bào thận và cải thiện sức khỏe tổng thể, nên ăn trái cây nguyên quả thay vì nước ép đóng hộp để giữ lại chất xơ và kiểm soát lượng đường.
Cuối cùng, cần hạn chế đồ uống có cồn và nước tăng lực, bởi rượu bia gây mất nước và có thể làm tăng huyết áp, gây hại cho thận, trong khi nước tăng lực chứa nhiều đường và acid phosphoric không tốt cho thận về lâu dài. Song song đó, cần uống đủ nước vì đây là dung môi quan trọng giúp thận loại bỏ chất thải và độc tố ra khỏi cơ thể qua đường tiểu, người khỏe mạnh bình thường nên uống hai đến ba lít nước mỗi ngày hoặc nhiều hơn nếu vận động nhiều, đổ mồ hôi hoặc sống trong môi trường nóng nực.